Küresel Pazara Genel Bakış: Ahududu

Ahududu yetiştiriciliği ve arzı, olağan yaz talebini karşılamak için Kuzey Yarımküredeki birçok ülkede artıyor. Almanya sezona erken bir başlangıç yaptı. Verim ve kalite açısından beklentiler oldukça iyi, ancak fiyatlar bölgeden bölgeye büyük farklılıklar gösteriyor. İsviçre, yakında başlayacak yerli ürünlere hazırlanıyor. Yerel olarak yetiştirilen ahududular için oldukça iştahlı olan pazar önümüzdeki beş hafta içinde tamamen dolacaktır. İtalya'da ahududu, dağlık bölgeler de dahil olmak üzere ülkenin hemen her yerinde yetiştirildiği için yılın neredeyse 10 ayı gibi çok uzun bir süre boyunca hasat ediliyor. Yaz aylarında üretim daha bol ve daha fazla alandan geliyor, bu nedenle fiyatlar düşüyor. Hollanda, ahududu için yüksek başlangıç fiyatlarına sahipken İspanya, Fas'a pazar payı kaybetmeye devam ediyor. Hollanda ahududu sezonu yeni başladı ve yüksek kaliteli, dayanıklı meyvelere sahip. İspanya'da ise üretim alanı ve ihracat azalmış durumda. Ahududu Portekiz'in başlıca kırmızı meyvesi konumunda.

Almanya'da ahududu hasadı tüm hızıyla devam ediyor. Bu yılki açık alan hasadı 25. haftada Kuzey Almanya'da başladı. Verim ve kalite açısından beklentiler oldukça iyi ancak fiyatlar bölgeden bölgeye büyük farklılıklar gösteriyor. Tünel yetiştiriciliğinde, ahududu birçok çiftlikte hem yaz hem de sonbahar ürünü olarak kabul ediliyor. “Yaz ortasında pazar neredeyse tamamen doymuş oluyor. Ağustos ortasından itibaren ithal ürünler giderek piyasadan kaybolurken, sonbahar hasadımız hız kazanıyor” diyor Alman bir üretici. Balkan ülkelerinden ithal edilen ürünler ise yüksek fiyatlardan satışa sunuluyor.

İsviçre'de bu yılki meyve hasadı da oldukça erken başlıyor. Toplamda 2,165 ton ahududu bekleniyor. Üretim önümüzdeki beş hafta boyunca yüksek seviyede kalacak. Tüm arzın İsviçre meyveleriyle sağlanması bekleniyor. “Pazar İsviçre'den gelen turfanda meyvelere aç. Ahududu için ilk satışların haziran sonunda yapılmasını bekliyoruz” diyor İsviçreli bir çilek üreticisi. Çilek fiyatı geçen yılki seviyenin biraz üzerinde ve ahududu için de çok az bir fiyat artışı bekleniyor.

İtalya'da ahududu, dağlık bölgeler de dahil olmak üzere ülkenin hemen her yerinde yetiştirildiği için yılın neredeyse 10 ayı gibi çok uzun bir süre boyunca hasat edilebiliyor. Yaz aylarında üretim daha bol olduğu ve daha çok bölgeden ürün geldiği için fiyatların düşmesi bekleniyor.

Sicilya ahududu hasadı, meyvelerin olgunlaşmasını geciktiren Ekim ve Aralık aylarındaki alışılmadık derecede sıcak havadan etkilendi. “Bu nedenle hasat Noel'den sonra başladı. Üretim döngümüz yavaşladı, takvimimiz uzadı ve üretim genelde olduğu gibi birkaç kez tepe yapmadı, onun yerine yavaş ama istikrarlı bir artış gösterdi. Verim %15-20 oranında düştü” diyor Sicilyalı bir girişimci; onun için sezon haziranın ortasında sona erdi. Üretici fiyatları konusunda, örneğin Verona pazarında, girişimcinin ahududularını toptancılara sattığı ortalama fiyat 8,30 €/kg.

“AB dışı yoğun ihracat nedeniyle stresli geçen iki yılın ardından en az yüzde 30'luk bir fiyat artışıyla bu yıl yapılan işten memnunuz. Ekim ayında başlayan ahududu satışlarımız haziran ayının ilk haftasına kadar devam etti. Yaz aylarında fiyatlar önemli ölçüde düştüğü ve tatmin edici kâr marjlarını—kısmen yüksek maliyetler sebebiyle—elde edemediğimiz için satışları askıya alıyoruz. Don olaylarının yaşanmadığı bu yıl, üretim ve kalite açısından olumlu bir yıl oldu. Sezonun başlangıcından bu yana talep sürekli ve istikrarlı bir şekilde yüksek oldu. Basilicata'daki bir üretici örgütünün başkanı, açıklamasında “nitelikli işgücü eksikliği ahududu yetiştirilen alanın arttırılması olasılığını azaltıyor” ifadelerine yer verdi.

Hasadı birkaç hafta önce bitirdiğini ve Ağustos ortasından sonra tekrar başlayacağını belirten bir üreticinin memleketi Emilia Romagna'da üretim bol ve fiyatlar nisan ortasından haziran başına kadar sürekli yüksek. Üretici, toptan seviyede ahududuları 15 ila 20 €/kg arasında sattığını söylüyor. Bolzano ili Güney Tirol bölgesinde yer alan bir tedarik kuruluşunun sorumlusu, yetiştiriciliğin deniz seviyesinden 800 ila 1400 metre yükseklikte yapıldığını söylüyor. Hasat birkaç gün önce başladı ve fiyatlar üreticiler için tatmin edici. Yetiştirme, kötü hava koşullarından korunan tünellerde gerçekleştiriliyor ve ilk donların olgunlaşma sürecine son vereceği Ekim ayına kadar da devam edecek.

Hollanda'da ahududu sezonu yeni başladı ve yüksek kaliteli, dirençli meyveler öne çıkıyor. “Hollanda ürünleri için fiyatlar çok yüksek bir seviyede, bu da yetiştiriciler için olumlu bir durum. Sezonun nasıl gelişeceğini büyük ölçüde hava durumu belirleyecek” diyor bir tüccar. Fas'ta istikrarlı bir sezon yaşandığını ve yetiştiriciler için uygun fiyatların söz konusu olduğunu düşünüyor: “Bu yıl 8. ve 13. haftalar arasında önemli bir hacim sorunu yaşanmadı. Öte yandan, kalite sebebiyle—özellikle Adelita çeşidinin kalitesi sebebiyle—Fas sezonunun ötesine (18-19. hafta) devam edilip edilmeyeceği sorusu her yıl olduğu gibi bu yıl da gündeme geldi."

“Portekiz'de bu yıl hacim düşüktü, ancak meyve kalitesi iyiydi. Portekizli yetiştiriciler için fiyat diğer üretim bölgelerine kıyasla biraz daha yüksek kalmaya devam ediyor" diyor meyve tüccarı. “Su sıkıntısı, sıcaklar ve soğuk geçen erken sezon nedeniyle İspanya’da üretim önemli miktarda düştü. Buna ek olarak, İspanya'dan gelen ürünlerin kalitesi pek de etkileyici değil. Bazen İspanya'nın kaliteden ziyade miktara odaklandığı hissine kapılıyorum, sadece alt segment perakendecilere çalışıyorlarmış gibi görünüyor. Son yıllarda sıkça dile getirildiği gibi İspanya; suya erişim, işgücü, hava koşulları ve üretim maliyetleri gibi faktörler nedeniyle Fas'a pazar payı kaybetmeye devam ediyor."

Yağmur ve kötü hava koşulları nedeniyle ahududu hasadı ve ihracatı bu sezon çok daha düşük. İlk tahminlere göre, rekoltenin yaklaşık %40-50'si IQF (Bireysel Hızlı Dondurma) meyvelerden oluşuyor, beklenti bu oranın %60 ila %80 arasında olmasıydı. Bu sebeplerden ötürü Tarım Bakanlığı ve Sırbistan Üreticiler Birliği'ne göre geçen yıla kıyasla kilo başına yaklaşık bir ila iki Euro fiyat artışı görülebilir.

Ukrayna, savaş ve elektrik arzındaki sıkıntılara rağmen ahududu hasadında kalitesi iyi ve miktarı standarda yakın bir hasat bekliyor. Geçen yıla göre daha erken başlayan sezonla birlikte, kritik büyüme aşamasında don hasarı rapor edildi. Elektriğin sık sık kesilmesi sebebiyle hammaddeler çoğunlukla komşu Polonya'ya ihraç ediliyor. İhracat pazarları için dondurulmuş ahududuya olan yoğun odak fiyatları yükseltiyor.

İçinde bulunduğumuz sezon Polonya'da ahududu üretimi için zorlukların arttığı bir sezon oldu. Don ve kuraklık gibi olumsuz hava koşulları önemli ürün kayıplarına yol açtı. Yetiştiriciler, yirmi yıldır değişmediğini iddia ettikleri alım fiyatlarındaki durgunluktan duydukları endişeyi dile getirdiler. Üretim, enerji ve gübre maliyetlerindeki önemli artışlara rağmen ürün fiyatlarının artmaması üreticiyi sıkıntılı bir sürece sürüklüyor.

Yetiştiriciler yerel işleme tesislerini durdurmayı planlıyor, Polonya pazarını doyurduğunu iddia ettikleri Ukrayna'dan gelen ahududu akınına karşı hükümetin müdahalesini talep ediyorlar. Ayrıca, fırsatçılığın önüne geçmek için toplama noktalarında ve işleme tesislerinde şeffaf fiyatlandırma mekanizmalarını savunuyorlar.

Ahududu yetiştiriciliği İspanya'da birkaç sezondur düşüş gösteriyor. Sektörün yıllardır vurguladığı gibi AB dışından gelen tedarikçilerin rekabetinden en çok etkilenen meyve ahududu.

Geriye dönüp bakıldığında yıllar süren olumlu gelişmelerin ardından 2019/20 sezonu, Huelva'daki ekim alanının azalmaya başladığı bir dönüm noktası oldu. Sonrasında Freshuelva'nın 2023/24 sezonunda ekileceğini açıkladığı yaklaşık 2.500 hektarlık alan 1.380 hektara geriledi; bu alan on yıl önce bölgede ekilen alandan bile daha küçük.

İspanya ahududu üretiminin %98.7'sini gerçekleştiren Huelva'da ekili alanın bir önceki yıla göre %21.5 oranında azalması ve nisan ayına kadar olan ilk sekiz aylık dönemde bir önceki sezona kıyasla hacim olarak %26 ve değer olarak %7 oranında azalması, ihracat hacmini de daralttı.

Eurostat verilerine göre, yüksek sıcaklıklar ve kuraklığın etkileri on yıldır yükselişte olan yerel üretimi önemli ölçüde azalttı. Eylül 2023 ile Şubat 2024 arası dönemde Avrupa'ya ihraç bir önceki sezona kıyasla %20 oranında azalmış olsa bile, Avrupa pazarında İspanyol ahududularının AB dışındaki en büyük rakibi Fas.

Guadiana Nehri'nin diğer yakasında ahududu durumunun İspanya kıyılarındakinden çok farklı olduğunu belirtmek gerekiyor. Huelva'da yetiştiriciliği azalıyor ve sektör çileğe ağırlık vermeye devam ediyorken Portekiz'de ahududu sektördeki en önemli kırmızı meyve haline geldi.

Portugal Fresh'in verilerine göre, Portekiz'de kırmızı meyve ihracatı son beş yılda %26 oranında artarak 2019'da kaydedilen 233 milyon Euro'dan 2023'te 294 milyon Euro'ya yükseldi. Meyve ihracatının %70'ini oluşturan ahududu, hiç kuşkusuz ülkenin temel kırmızı meyvesi oldu.

Algarve Üreticiler Örgütü'nden yapılan açıklamada “2023 yılında, üreticilerimiz 111'i ahududu, 54'ü böğürtlen olmak üzere 166 hektar üzümsü meyve yetiştirirken sadece 1 hektarda çilek yetiştirildi” sözleri kaydedildi. “Algarve'de üreticiler kârlı olmadığı gerekçesiyle çilek üretmeyi bırakıyor."

Şu anda piyasayı Fransa, İspanya ve Portekiz ahududuları oluşturuyor. Güneşin geri dönmesiyle ahududu piyasası istikrarlı bir taleple artıyor. İşletmeciler Portekiz üretiminin sona ermesini bekliyor. Bazı sektörlerde artan arz nedeniyle fiyatlarda çok hafif bir düşüş var. Doğu Fransa'da hacmen artış görülüyor.

Ahududu tedariki şu anda Orta Meksika ve Baja Meksika'dan gelen istikrarlı bir hacimle devam ediyor. Watsonville, Kaliforniya sezonu devam ediyor ve bölgeden güçlü bir hacim geliyor. Önemli bir hava olayı yaşanmazsa ahudududa en yüksek hacmin Temmuz-Ağustos aylarında görülmesi bekleniyor.

Aynı zamanda bu popüler meyvenin tüketimi de artmaya devam ediyor. 2018'den bu yana ahududu tüketimi dolar bazında yüzde 15'in üzerinde artış gösterdi. Bu da tüketicilerin sağlıklı diyetlere giderek daha fazla odaklanmasına bağlanıyor.

Güney Afrika ahududu sektörü genişlemeye doğru gitmiyor, ahududu ekim alanı da 131 hektar kadar düşük. Bitki materyali sınırlı, yetiştiriciler kendi bitki materyallerini ithal etmek zorunda kalıyorlar.

2022/23 rakamları, 1.228 tonu ihraç edilen 2.456 tonluk üretimi işaret ediyor. Üretim dönemi kasımdan mayısa kadar sürerken, ihracat şubat ayında başlıyor.

Güney Afrika'nın az sayıdaki ahududu yetiştiricisinden birisi, özellikle ihracatı destekleyen raf ömrüne sahip doğru çeşitlerle iyi ihracat fırsatları olduğunu söylüyor. Ülkenin ahududu pazarları Orta Doğu, Avrupa ve İngiltere'de bulunuyor. Ahududular yerel olarak da pazarlanabiliyor.

Çin'de yaygın bir meyve olmayan ahududunun pazarı hâlâ oldukça sınırlı. Çin'in ortasındaki Henan eyaletinde 18 Haziran'da küçük bir Ahududu ticaret konferansı düzenlendi. Henan eyaletindeki Fengqiu kasabası ahududu yetiştirmeye 1930 yılında başlarken sektörün genişlemesi 1990’da başladı. Günümüzde, Fengqiu ahududusu coğrafi bir referans noktası haline geldi ve işlenmiş ahududular Amerika Birleşik Devletleri, Danimarka, Rusya ve diğer ülkelere ihraç ediliyor.